80 ans des grèus inondacions de 1937 ena vila de Vielha


Es prumèrs avisi dera creishuda der arriu Nere comencen era net deth dia 24 d’octobre, de cap as 3 dera maitiada. De seguida s’avise as abitants des ribères entà qu’abandonen es sues cases.

Un viatge passat eth perilh, non se pòt imaginar era magnitud deth desastre, diuèrses cases e bòrdes, damb tot ce que i auie laguens: mòbles, ròbes, poralha, productes dera coelheta.., s’ac an emportat es aigües, d’autes se trapen inabitables peth perilh d’esbaussament. En totatu, 67 edificis (cases e bòrdes) e 26 proprietats (uarts o corraus) afectadi. Molti an despareishut totaument e d’auti presenten desperfèctes importants: façades esbaussades, henerècles, fondaments catadi damb esbaussi que cau empuntalhar.

20171023_093446

Plan a on se ven es afectacions des aiguats. 20 de deseme 1937

Ena plaça dera Republica i a 12 mètres de balustrada arringada e destruïda. Enes Escòles Municipaus i a 12 mètres lineaus d’edifici complètament despareishudi e 6 mètres que s’auràn de hèr a quèir.

Era mòla de gran, proprietat de Fulgencio Cano, ei complètament des·hèta era part de darrèr e part dera maquinària se l’a emportat era aigua. Era casa-talhèr de husteria mecanica, proprietat d’Enrique Sirat Sopena, a era façada e part deth còs der edifici esbaussat e grani maus ena maquinaria. Es murs deth lhet der arriu, ena part nauta dera vila, an despareishut complètament. Eth talhèr e ressèc, proprietat d’Antonio Estampa, a estat abatut damb tota era maquinària.

Era mòla dera vila a despareishut per complèt. Era centrau idroelectrica municipau a patit grani maus. Era fabrica de lan, proprietat de José Portolés, a grani desperfèctes en edifici e maquinària. En carrèr Major an despareishut uns 100 mètres ena part nauta e uns 100 mètres ena zòna ath cant deth pònt.

Tot era fòrça der aigua, aguesta non s’a pogut emportar es dus pònts dera vila.

190012730000013,0001

Tarcums der aiguat de 1937 en Passeg de Vielha

Quauques hònts, lauaders, comades publiques e era caseta deth servici d’incendis an patit diuèrsi maus. Era carretèra de gessuda dera vila a restat destruïda e enfonsada a ua nautada de pròp de 2 mètres e en ua longitud d’uns 150 mètres. Er aucider municipau se trape, era mitat en arriu, er auta mitat dreta, mès  s’a sauvat era bascula.

S’an d’auer en compde es maus interiors en moltes cases, qu’an demorat inondades e plies dera basa der arriu, enroeinant mòbles, ròbes e minjar.

En libre d’actes deth Conselh Municipau de Vielha (1937 – 1942) i trapam era acta qu’ac explique tot. La podetz  consultar en Arxius en línia: cercador de fons i documents der Hilat Archius Comarcaus de Catalonha.

Archiu Generau d’Aran